BOĞAZ HATTI GİDİŞ
KISA BİR VAPUR YOLCULUĞU
| Ali RIZA GÜLOĞUL / BELLEK – KADIKÖY |
EMİNÖNÜ Osmanlının deniz gümrüğü ve gümrük emirliği burada bulunduğu için semte Eminönü denilmiştir En eski iskele bugün otobüs duraklarının yanındaki Yemiş iskelesidir. Günümüzde köprünün Sirkeci tarafında Boğaz iskelesi , Kadıköy iskelesi ve Üsküdar iskelesinden sonra Sirkecide arabalı vapur iskeleleri yer alır.Burada yapılan iskeleler hiçbir zaman İstanbula yakışır nitelikte olmamışlardır , ama eski iskeleler en azından bol camlı az da olsa şeffaf iskelelerdi. Burada İstanbulun en güzel manzarasının olduğu düşünülürse buraya Çin seddi gibi yapılar yapmak tam bir cehalet örneği… derken yeni yapılan iskeleler Türk –Selçuklu – Osmanlı sentezi adı altında tamamen yüksek duvarlarla kaplı sanki kimse manzarayı görmesin diye özellikle yapılmış garip binalar.İsteyenin , istediğini yaptığı sahipsiz şehir İstanbul…
ÜSKÜDAR 1852 de ilk halka açılan iskele binasıdır. Ali Talat beyin yaptığı güzel iskelelerden biri iken anlamsız şekilde 1965 te yıkılıp yerine mimar Orhan Şahinlere bugünkü modern iskele binası yaptırılmıştır. Yeni iskele güzel bir bina olmasına rağmen Ali Talat beyin iskelesine yazık edilmiştir.Orhan Şahinlerin projesi de parasızlık yüzünden düşük kalitede tamalanabilmiştir.Projenin hakkı verilmemiştir.
BEŞİKTAŞ Yeni iskele 1913 yılında Mimar Kemalettin ve mimar Vedat Tek ile aynı dönemde yetişmiş olan Ali Talat bey tarafından yapılmıştır.Neo klasik üslubun güzel bir örneğidir.Mimarın daha iki iskelesi vardır yaptığı.Kuzguncuk ve eski Üsküdar iskeleleri. Üsküdar iskelesi sonra yıkılmıştır.Beşiktaş isklesinde sivri kemerler , içeride ve dışarıda bezemeler kullanılmıştır.İçeride alçı mukarnaslar ve kalem işi bezemeler yer alır.Dış cephelerde taş kabaralar.çini panolar yer alır.
ÇENGELKÖY Eski kayık iskelesinin yerine yapılmıştır.Boğaz iskelelerinden değişik bir şekilde inşa dilmiş ,1894 yılında iskele genişletilmiş ve kara tarafına 7 adet dükkan ilave edilmiştir.
ARNAVUTKÖY İlk iskele karakolun yanındaki çöplük denilen yere yapılmış. Esaslı tamir görmüşse de kazıklı yoldan sonra geride kalınca yıkılıp yeniden yapılmıştır.
KANDİLLİ İlk iskele Mustafa paşa yalısının üst tarafındaki sıra dükkanların önünde inşa edilmiştir. 1916 da yangınla kullanılamaz hale gelmiş ve yıktırılıp yenisi yapılmıştır.1978 de Liberya bandıralı bir geminin çarpması sonucu kullanılmaz hale gelmiş ve yerine beton kazıklı iskele yapılmıştır..
RUMELİHİSARI Zamanın ve yangınların tahribine uğramış , ne yazıkki bugün varlığını bir restoran olarak koruyabilmiştir.
BOYACIKÖY Ancak kartpostallardan tanıyabildiğimiz kaybolmuş iskelelermizden biridir.1930 larda kapatılmıştır
ÇUBUKLU 1912 de inşa edilen iskelenin yerine sonradan 2. Bir iskele yapılmıştır. 1992 de betonarme kazık sistemine dönülmüştür.
İSTİNYE İlk olarak 1851 de Karakolhane önüne yapılan iskele yetersiz hale gelince 1898 de kapasite ve işlev bakımından gelişmiş bir iskele yapılmıştır.1960 lı yıllarda Paşabahçeye çalışan arabalı vapular tarafından da kullanılmıştır.Önemini zamanla kaybeden iskelelerden biridir.
ANADOLU KAVAĞI Anadolu yakasında son iskeledir.Yaz kış sefer yapılır. Eski ahşap iskele 1987 yılında betonarme kazık sistemi ile yenilenmiştir.Balıkçı restoranları ve doğası ile ünlüdür.
BOĞAZ HATTI DÖNÜŞ
DÜNÜŞ ROTASI
RUMELİ KAVAĞI Uğramadan geçtiğimiz boğazın Rumeli yakasındaki son iskelesidir.Günümüzde turistik seferler için kullanılmaktadır.
SARIYER Eski ismi Mwezar burnu iken sonra değişmiş ve Mesar burnu oolmuştur. İlk iskele kayık iskelesine ilavelerle oluşmuş, daha sonra 1890 da yenilenmiş ve üst katı gazino olarak yapılmıştır.Günümüzde önemini oldukça kaybetmiştir.
BÜYÜKDERE Boğazın en güzel isklelerinden biridir ama bugün önünden geçip gideceğiz çünkü artık orada bir restoran cvar.
KİREÇBURNU Önünden transit geçtiğimiz kaybolmuş iskelelerden biri
BEYKOZ Ahmet Mithat efendi yalısına yanaşan vapurlar için , Şirketi Hayriyenin yaptığı ilk iskelenin yerini 1903 yılında yeni bir iskele almıştır.
YENİKÖY Boğazın önem li iskelelerinden biridir Yeniköy iskelesi, Şirket-i Hayriye zamanında aktarmalar hep bu iskeleden yapılırdı. Köprü’deki, hatta öteki iskelelerde iskele görevlisi sürme kapıyı açarken binenlerin şaşırmamaları için en yüksek sesiyle bağırarak onları uyarırdı: “Aktarmalar Yeniköy’deeenü!” diye. Boğaz postasını yapan vapur Rumeli kıyısı boyunca iskelelere uğraya uğraya yukarı çıkarken, Kanlıca, Çubuklu, Paşabahçe, Beykoz ve Kavaklar gibi Anadolu yakası iskelelerine çıkacak yolcular Yeniköy’de iner, kendilerini karşı kıyıya götürecek vapuru beklerlerdi.
EMİRGAN 1851 de yapılmış 1897 de esaslı onarım görmüş , 1900 lerde biraz daha güneyde yeni bir iskele yapılmış ve eskisi kaldırılmıştır.Zaman içinde bu iskleye Mirgün isklesi denilmiştir.1989 da sahil yolu düzenlemesinde kapatılmış 12 yıl kapalı kalan iskele 2001 de kazık beton sistemi ile yenilenmiştir.
KANLICA Köyün ilk iskelesinin ahşap olup Hoca Yahya Efendi yalısının önünde olduğu biliniyor. 1914 yılında yeni bir iskele inşa edilerek 26 Haziran günü hizmete açılmış. Günümüzdeki iskele, 1990’da eskisinin aynı olarak betonarme üzerine ahşap kaplama olarak yeni baştan inşa edilen iskeledir. Hemen yanında küçük bir kayık liman yer almaktadır
BALTALİMANI Fetih sırasında yassı tabanlı Osmanlı gemileri burada yapılmıştır. Fatihin gemilerini denizden karaya çıkarıp Haliçe indirmesini sağlayan derenin ağzındadır liman.ve bu işi organize eden Baltacıoğlunun adı verilmiştir limana , ama Osmanlının ekonomik çöküşünü sağlayan anlaşmaya da bu iskelenin adı verilmiştir, Baltalimanı anlaşması… Lale devrnin önemli yerlerinden biridir Tarihimizde önemli yeri olan bu iskele günümüzde değerini kaybetmiştir.
ANADOLU HİSARI Boğaziçinin en dar yerinde Rumelihisarının karşısında , sahilde uzanan yalıların baş tarafında Hisarönü denen yerdeymiş. 1905 te yıkılarak yerine yine bir ahşap iskele yapılmıştı.1989 da tamir edilmiş . 2006 da yenilenmiştir..
KÜÇÜKSU Diğer isklelelrden çok sonra inşa edilmiştir.Balıkçıların yeri olan iskle arzisine daha sonra güzel bir plaj yaptırılmış ve vapurlar plaja yanaşır hale gelmişlerdir.Boğazın en enteresan isklesidir.zamanımızda önemini kaybetmiş ve iskle binası çayhane olarak kullanılmaya başlamıştır.2007 yılında Beşiktaş- Küçüksu hattı için yeni bir iskele inşa edilmiştir..
BEBEK Boğazın hala ahşap kalan son iskelelrinden biridir.Parktaki ulu çınarların ve at kestanelerinin gölgesinde kalan bekleme salonu gemilerin çarpması ile sallanır hale gelmiştir.Çünkü burası boğazın yanaşılması en zor isklelelerinden biridir.yeni ahşap kazıklar çakılarak yenilenmiştir.2001 yılında betonarma kazık sistemine geçilmiştir.
VANIKÖY Boğazın en küçük yerleşimlerinden biridir.kaybettiğimiz yerlerden biridir
ORTAKÖY Yeri değişen iskllerden biridir .Şiddetli poyraz aldığından caminin arkasına taşınmıştır.Son ahşap iskeleleren biridir.Lodosun iskleyii en güzel vurduğu yerlerden biridir istanbulda.
BEYLERBEYİ Anadolu yakasının Ortaköyü diye anılan Beylerbeyi iskelesi tarihi yapısı ile dikkat çeker. Önceleri ahşap olan iskele 1894 depremnde hasar görmüş ve 1898 de yenilenmiş yanına ufak bir balıkçı barınağı eklenmiştir.2000 li yıllarda yenilenmiştir.
KABATAŞ 1950 lere kadar ahşap bir iskele idi. Deniz doldurulmadan önce yapıldığı için hayli içerde idi.Küçükbalıkçı barınağının yanında idi. Aslında Üsküdar Kabataş arasında çalışan Suhulet ve Sahilbent gii arabalı vapurların isklesi idi.Seyrek olarak boğaz vapurları uğrardı.Araba kuyrukları uzar giderdi.Bu nedenle önündeki meydan genişletildi.1989 da inşa edilen Kabataş vapur isklesi çelik borular çakılarak inşa edildi.Aynı anda 3 şehir hatları vapuru yanaşabiliyordu.Bu da yetmez hale gelince MARTI projesi diye bir projeye başlandı ama finansman güçlüğü nedeni ile proje yarım şekilde tamamlandı.
EMİNÖNÜ Boğaz hattının ilk ve son durağıdır böylesine insana huzur veren bir boğaz gezisinden sonra Osmanlı Selçuk sentezi ile yapıldığı söylenen 4 bir tarafı yüksek duvarlarla kaplı yeni Eminönü iskelelerimize geldik.
