Araştırmacı Çevre Yazarı Türksen Başer Kafaoğlu
Özellikle son yıllarda Dünya’daki maden hareketliliği ilgi çekiyor. Son gelişmeleri verileriyle değişik kaynaklardan araştırdım. Örneğin Altın üretimi yapan büyük ülkeler: Çin, Rusya, Avustralya, Kanada ve ABD. 2022’de Dünya’da yaklaşık 3000 Ton Altın üretilmiş. Bu işlemler için: araştırma, geliştirme ve sondaj ile devam eden süreçler var. Söz konusu maden, üretimi sonrasında 30 Yıl aktif kalma özelliğinde. Zararlı ve daha az zararlı da olsa, elde etme yöntemleri farklı. Eskiden, biriken ağır mineralleri kazanmak, taşımak, konsantre etmek ve geri kazanmak için ‘’Su Yöntemi’’ kullanılırmış. Altının, kayadan doğrudan çıkarılması için kullanılan ‘’Sert Kaya Madenciliği’’ en yaygın olanı. Ancak halen, düşük maden yataklarında ‘’Siyanürle Ayrıştırma Yöntemi’’ kullanılmakta. İşlem sonrası geride kalan Siyanürlü Atık, su ile arındırılıyor. Havuz içinde sonradan kullanılmak üzere de bir süre tutuluyor. Bu tip ayrıştırma, ucuz ama en zararlı olanı. Bir diğeri de Civa kullanılarak yapılanı ki, epeyce tehlikeli. 2013’de 140’dan fazla ülke, Ekosistemde bıraktığı hasarlar nedeniyle ‘’Siyanür Metodu ile ayrıştırarak yapılan Altın üretimini’’ ülkesinde yasaklamış. Örneğin, 2002’de Çekya, 2010’da Macaristan ve Avrupanın bazı ülkeleri, Siyanür Madenciliğini kaldırmış. Güney Afrika’nın Metalürji Enstitüsü Raporlarına göre, Siyanürle Altın Ayrıştırma Üretimi uygulamasıyla, ABD, Montana ve Wisconsin gibi Eyaletlerde süregelen sızıntılar nedeniyle, milyonlarca insanın yaşamını yitirdiği, Ekosistemdeki canlı ve cansız tüm varlıkların zarar gördüğü belirtilmekte. Ancak doğru kullanıldığı hallerde ki, bu çok nadir, orman ve tarım arazilerinin çevresel ve ekonomik sürdürülebilirliği olası. Ve de bir anlamda gelecek kuşakları besleyecek nitelikte. Yıllar önce ‘’Yeşil Ekonomi’’ Kitabımızda bunları rakamlarla anlatmıştık. Demen o ki verimli tarım ve orman alanlarımızın, amaç dışı yok edilmesi çok yanlış. Maden uygulamaları ve bu meta’nın elde edilmesi: doğal dengeyi bozarak, kısa sürede kullanılmaz hale dönüştürür. Böylece günün birinde maden biter ve toprak çölleştirildiği ile kalır. Sular içilemez, kullanılamaz olur. Bizde de açıklanan verilere göre epeyce faaliyet olduğu, anlaşılıyor. Söz konusu madenin, %85’i Siyanürle ayrıştırılıyor. MAPEG, 7 Şubat 2026’da ilan ettiği 317 No.lu İhale kapsamında 67 İl’de toplam 485 Maden Ruhsat Sahasını satışa çıkardı. Toplam alanı 548.696.07 Hektara ulaşan bu alanların 288 Adedi, 1.000 Hektar’dan büyük yani Mega Maden Sahası niteliğinde. Ülkemizde 2024 Yılı başından 2025 yılı sonuna dek madenler ile ilgili ihale edilen Ruhsatlı yerlerin toplamı 468.Bin 480 Hektar. Bu da yaklaşık, İki İstanbul büyüklüğünde olup, Giresun ve Trabzon gibi orta büyüklükteki alanları da kapsıyor. 25 Mart’ta başlayan 317 No.lu İhaleyi de içine alan 40 İldeki Toplam 168 Maden Ruhsat sahasının satışı gerçekleştirildi. Polen Ekoloji Kollektifi tarafından yapılan veri analizleri ve haritalandırmalar sonrası satılan toplam alanın, bugüne dek 187 Bin 856 Hektara ulaştığı ve bunun da 263 Bin 104 Futbol sahası büyüklüğünde olduğu belirlenmiş. İzmir-Bergama’da 317 İhaleyle, 4 Tane-Mega Maden Ruhsatı sahası, madenci şirketlere satıldı. Hakilağalılar, Katrancı ve İkizler Köyleriyle birlikte geniş orman alanlarını kapsayan bu saha, Baraj Göletinin yanı başında. İzmir-Tire’ de 1.790 Hektarlık devasa ruhsatlı alan da Alacalı Köyünü, geniş orman ve tarım arazilerini içine alıyor. Yine İzmir-Ödemişte 1.791 Hektarlık alan satıldı. Köfündere ve orman alanı da bu saha içinde kalıyor. Kahramanmaraş- Pazarcık ilçesindeki
2 Ruhsatlı Sahanın Toplamı 1.857 Hektar olup, Karaağaç Köyü tarım arazilerini ve orman alanını kapsamakta. Kahramanmaraş’ın Nurhak İlçesindeki 1.973 Hektar’lık arazisinde, Biçin Köyü tarım ve orman alanları yer alıyor. Kars, Kastamonu, Taşköprü, Tosya ve Kayseri Yahyalı ilçesindeki alanlar, maden sahası olarak satıldı.
Açıklananları toparlayıp bir de ben yazayım dedim, durum bu!
