Araştırmacı Çevre Yazarı Türksen Başer Kafaoğlu
Çanakkale sahillerinde o şekil şekil ve rengarenk deniz kabukları kumların arasında güzel bir görünüm verir. Deniz sularını kirleten endüstriyel ve evsel atıklar, sahil yapılaşmaları, sintineler, kabuklu Yumuşakçaların da neslini hızla tüketmiş oldu. Yaklaşık On Yıldır neredeyse hiç göremiyoruz. Ayrıca onların, diğer canlılara da desteği inanılmaz.
Yıllar önce, Bozcaada sevdalısı dostumuz Şair Arif Damar, yaz dönüşlerinde değerli bulduğu dostlarını ziyaret eder, sahilden toplayıp getirdiği deniz kabuklarını tek tek şair duygusallığıyla armağan ederdi.
İstanbul’u terk edip Çanakkale’nin bir sahil köyünde oturmayı seçen sevgili doğa sever Hatice’den şu sırada bir sanat görseli aldım. 3 Yıl boyunca Çanakkale’nin başta Eser Evler olmak üzere çeşitli plajlarından topladığı deniz kabukları ile nefis tablolar yapıp duvarına asmış. Bana çok anlamlı geldi. Kendimi denizin dibinde ve sonra da kumsalda hissettim. Artık onları da küstürmüş olmalıyız ki hiç göremiyoruz. Söz konusu kabuklu deniz canlıları, ekosistemdeki diğer canlılara ve insanlara öyle çok destek sağlıyordu ki.
Yazıya konu Yumuşakçalar ölünce, geride terk edilmiş evleri kalır. Kabuk evler, dalgalarla sahillere doğru sürüklenip kumsallara karışırlar. Kalınlıkları, şekilleri, renkleri ve kireçlenmiş yapılarıyla artık doğaya verilen birer armağandırlar. Ya iki kabuk arasında insanlar için pahalı inci üretenlere ne demeli? Gerçekten de doğal ve sanatsal yeteneklerine paha biçilmez. Evlerini hayran olunacağı üzere vücutlarındaki Kalsyum Karbonat’ı salgılayarak inşa ediyorlar. İki parçalı kabukluların, parçaları arasında menteşe işlevi gören bağ dokusu var. Bu mekanizma, iki ayrı kısmın açılıp kapanmasını sağlıyor. Yani doğal bir teknik.
Latin Dünyasında Sanat Sembolü olarak kabul görmüş.
Kabuklu Salyangoz ve Midye türünden olan Akivades’in üreme ve gelişme sistemi her evresiyle araştırmacılar tarafından izleniyor. İnsanoğlu olur da bunlardan yararlanmaz mı? Takı olarak, dekoratif amaçlı, sanatta, sağlıkta, cilt bakımında, ticari üretimlerde su arıtma ve beslenme sisteminde olmak üzere daha pek çok alanda, faydalarını sıralamaya devam edebiliriz. Kabuklar, suyun içine konduğunda Ph Değeri aktive olur ve tuz salınımı yapar. Rüzgar, dalga gibi etkenlerle erozyona uğrayan bu sert iskeletler parçalanıp kumsalı zenginleştirir. Kabuğun içinde yükseltilmiş hava olduğu için kulağa dayatıldığında dışardaki sesleri, inanılmaz bir genişlikte çoğaltarak yansıtır. Afrika’da da güç ve saygınlığın sembolüdür. Koleksiyonları yapılır. Feng Shui, deniz kabuklarının pozitif iletişim ve şans getirdiğini iddia ediyor. Güneşin renklerini ışığa göre yansıtması, Japonya ve Karayip’lerde Üflemeli Enstrüman olarak kullanılması, sanat alanındaki önemini çeşitlendirerek ortaya koymakta. Tarihi süreçte de örneğin, 14.Yüzyıla dek Afrika Asya ve Avrupa’da taklitleri yapılamayacağı için para olarak ve altın yerine kullanılmış. National Museum of Afrikan History and Culter’daki anlatımlara göre, tarihi ve ticari gücü o tarihi dönemlerde son derece önemliymiş.
Omurgasız olan ama Kabuklu olmayan Yumuşakçalar da var. Kabuk korumalı ve iskeletli olanların, yaş aldıkça iskeletleri ve kabuğu genişler. Bazılarının kabukları eskiyip düşerse de yeniden yapısına göre yenilenebilir. Argonot ve Ahtapot türleri, uzun süre kabuğun içinde olamaz. Yeni ev inşalarını, dişiler kollarıyla yaparlar. Dünya’da 200 Bin’den fazla, üstü çıkıntılı savaşçıları olduğu bilgiler arasında. Kendilerini zehirli salgılarıyla koruyan Deniz Salyangozları. Nautelus’ler gibi Yumuşakça türleri de var. Endonezya’da 540 Bin Yıl öncesine ait bir deniz kabuğu üzerinde çalışmalar yapılıyor. Söz konusu kabuklular, diğer canlılara yardımcı olmak için tüm özelliklerini kullanabiliyorlar. Yeter ki insanlar, onların yaşam alanlarını tahrip edip, nesillerini tüketmek için uğraşmasınlar!
Şiir tadında bir yazı Türksen Hanım, hem akıp giden bir su gibi ferahlatıcı hem de ilginç bilgilerle yüklü.
Sağlıkla kalın.