Araştırmacı Çevre Yazarı Türksen Başer Kafaoğlu
‘Orman kanunu’ deriz ya. Aslında her ekosistem içinde, işleyen ve değişmez dengeler kuralı var. Şirazesi bozulan insan merkezli düzende kural tanınmayan, acımasızlık ortamındayız. Amazon Ormanları hepimize ait tropikal bir dünya mirası. Her öğleden sonra sürekli yağış alıyor. Buradaki döngüyü, ağaçların yaprakları yaratıyor. Yaşanan karmaşalardan uzaklaşıp, dev ağaçların arasında neler olduğuna şöyle bir göz atalım.
Araştırmacı Ekolojist Burhan Küçük Farsak ve pek çok ekolojist konuyla ilgili epeyce araştırma yapmış. ‘Amazon Ormanları Dünya’daki tatlı suyun en önemli kaynaklarından’ diyor. İçinde neler yok ki. 14 Santim boyundaki Tukan Kuşlarından ağaçlarda bulunan 400’den fazla böceğe dek, pek çok canlı türü burada yaşıyor. Mini göletlerde böcekleri kendine çekerek tozlaşmayı sağlayan zehirli kurbağalar var. Devasa Viktorya Nilüferleri ve Nehir kıyısında 183 Metre boyundaki Avcı Jaguarlar dikkat çekici. Ağaçların tepesine sıçrayan Örümcek Maymunları, çıkardıkları seslerle çevredeki acil durumlar için, tüm canlılara uyarı yapıyor. Bu ekosistemin de kendine özgü, iç işleyişi ve beslenme zinciri var. Ormandaki medeniyetin simgeleri ise, şu bildiğimiz karıncalar. Onlar, toprağın altında tarım, çöp alanları, kreşler ve koloniler oluşturuyorlar. Ne yazık ki her doğal alanda olduğu gibi bu değerli alanlara da göz diken insanlar var. Çoğunlukla da Soya tarlasına dönüştürmek ya da Altın aramak için asırlık dev ağaçları kesip duruyorlar. Kaçak avcılar, nesli tükenmekte olan canlıları, özellikle de kuşları avlayıp, ticaretini yapıyorlar. İklim Değişikliği bu önemli alanları da etkiledi. Bu nedenle artık bölge, eskisi gibi nem üretemiyor. Tabi bundan her birimiz dahil, dünyanın diğer tüm canlıları da etkileniyor. Büyük Amazon Nehri 209 Metreküp suyunu, Bir Saniyede Atlas Okyanusuna dökmekte. Böylece yağmur mevsiminde nehir daha da genişliyor. Söz konusu ekosistemin dibindeki Yılan Balıklarının elektrik üretmesine ne dersiniz? İnanılmaz değil mi? Gelişmiş beyinlere sahip oldukları bilimsel olarak ortaya çıkan Pembe Yunus Balıkları da buralarda yaşam bulmuş. O korkunç bildiğimiz Piranaların, ölü balıkları tüketerek doğayı temizlediği söyleniyor. Bu da bir hizmet. Ne var ki İki Metre boyundaki Su samurları da Piranaları tüketiyor. Su taşkınlarından sonra, balıklar özellikle ağaç diplerine yumurtluyor. Böyle bir yaşam döngüsü her haliyle ekosistemdeki geleceği etkiliyor, elbette bozulmaması gerek. Demem o ki sadece dar çevremizde olan biteni değil, doğal dengeyi de ‘iş işten geçmeden’ iyi tanımak, düşünmek ve yakıp yıkmamak gerek. İstanbul’un kuzeyindeki Belgrad Ormanları da İstanbul Metropolitan Planı yapılmadan önce, kentin tek Oksijen kaynağı ve ekosistemiydi. Ne yazık ki bugün için durum farklı. Milli park kavramı ilk kez ülkemizde 1956’da Orman Yasasının 25. Maddesi ile belirlenmişti. Ülkemizin en büyük Milli parkı: 88.015 Hektar yani 880.15 Km Kare. Yüksekliği de 3.400 Metre. Yozgat’ın Çamlık alanı, Abant Gölü, Afyonkarahisar ve Denizli, Adana, Kayseri Milli Parklarının yanı sıra Niğde’deki Aladağlar Milli parkı, Antalya’daki Altın Beşik Mağarası Milli Parkı, Çanakkale’deki Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı, Nevşehir’deki Göreme Milli Parkı gibi daha pek çok değerli alanımız var. Bunlar, yasal olarak Milli Parklar kapsamında korunması gereken değerler. Şu sıralarda Mecliste, güzel değerli yerlerin turizme açılıp özelleştirilmesi görüşülüyor. Ormanlık alanların korunması yerine nasıl kullanılacağı madde madde gündemde. Bu ticarileştirme anlamına gelir. Kaz dağlarında ormanlık alanlarının %79’u Maden arama ruhsatlı. Büyük Menderes, fazla yağmur alıp taşınca, tarlalardaki ekili araziler zarar görmüş ama Flamingo sürüsü için uygun bir ortam oluşmuş. Sömürü her alanda. Doğal alanlara, kadınlara, çocuklara, kültür miraslarına, hayvanlara, emeklilere…. Tabii rahatça temiz bol ve Oksijenli hava solumak ve insanlığımızı fark ederek umutla yaşayabilmek her geçen gün zorlaşıyor.
